Ağlayan Kadınlar Lahdi

Ağlayan Kadınlar Lahdi, fotoğraf: M.Özveren, İstanbul Arkeoloji Müzeleri.

1887 yılında Osman Hamdi Bey tarafından Sidon (Sayda) Krallık Nekropolü’nde gün yüzüne çıkarılan Ağlayan Kadınlar Lahdi, MÖ 4. yüzyılın ortalarına (yaklaşık MÖ 370-350) tarihlendirilmektedir. Pentelikon mermerinden yapılan ve günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde sergilenen bu anıtsal eser, adını üzerindeki İyon düzenindeki sütunların arasında resmedilmiş 18 üzgün kadın figüründen alır. Lahdin, zevke ve lükse düşkünlüğüyle bilinen, aynı zamanda Hellen kültürüne yakınlığıyla tanınan Sidon Kralı I. Straton’a veya dönemin varlıklı bir kişisine ait olduğu düşünülmektedir. Doğu ve Batı sanatının sentezini sunan bu yapı, antik çağ sütunlu lahitlerinin en erken ve etkileyici örneklerinden biri kabul edilir.

Eserin en dikkat çekici yanı, klasik mitolojik veya kahramanlık sahneleri yerine insanı derinden etkileyen bireysel bir hüznü ve yası konu almasıdır. İyon tapınağı biçimindeki lahdin etrafında sıralanan 18 kadının her biri; duruşu, oturma biçimi, giysisi ve el jestleriyle birbirinden farklı ifadelerde tasvir edilmiştir. Kiminin başı örtülü kiminin açık, bir kısmı ayakta bir kısmı ise kederle oturur halde betimlenen bu figürlerin, ölen kralın eşleri, haremi ya da eski Fenike-Hellen geleneklerine uygun olarak kiralanmış ağıt yakıcı kadınlar oldukları tahmin edilmektedir. Eserin kapağında cenaze alayı (ekfora), kaidesinde ise kralın güç ve asaleti simgeleyen av sahneleri yer alır.

Lahdin uzun kenarlarından biri.

Mimari ölçüleri (2.97 m yükseklik, 2.54 m uzunluk, 1.37 m genişlik) ve zengin detaylarıyla adeta minyatür bir anıt mezarı (Mausoleum) andıran lahit, sadece dönem sanatına değil Türk müzecilik tarihine de damga vurmuştur. Bulunduğu dönemde dünya çapında büyük ses getiren lahitlerin sergilenmesi amacıyla İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin ana binası inşa edilmiştir. Mimar Alexandre Vallaury, müze binasının ön cephesini tasarlarken doğrudan Ağlayan Kadınlar Lahdi'nin tapınak formundaki mimari çizgilerinden esinlenmiştir. Yağmalandığı için içinden sadece merhumun kemikleri ve bronz bir kemer tokası çıkan bu eşsiz eser, Doğu-Batı etkileşimini ve antik cenaze geleneklerini günümüze taşıyan büyüleyici bir şaheserdir.

Lahdin kısa kenarlarından biri.

Kaynaklar

Aktüel Arkeoloji. Ağlayan Kadınlar Lahdi.

Türkiye Turizm Ansiklopedisi. Ağlayan Kadınlar Lahdi.

Wikipedia. Sarcophagus of the mourning women.