![]() |
| Troia Atı'nın Troia'ya Giriş Alayı, Giovanni Domenico Tiepolo, yak. 1760. |
Geçmişin Sesi
16 Kasım 2026 Pazartesi
Troia Atının Troia'ya Giriş Alayı
12 Kasım 2026 Perşembe
Zeus ve Hephaistos
![]() |
| Zeus ve Hera'nın Hephaistos'u kovması, Ubaldo Gandolfi, 18. yüzyıl. |
Yunan mitolojisinin en etkileyici kaynaklarından biri olan Homeros'un İlias (İlyada) destanında geçen bir anlatıya göre, demircilik ve zanaat tanrısı Hephaistos, Olympos'ta babası Zeus ile annesi Hera arasındaki bir tartışmaya dahil olarak annesinin tarafını tutar. Bu müdahale tanrıların lideri Zeus'u öfkelendirir ve Zeus, Hephaistos'u bacağından yakaladığı gibi Olympos’un zirvesinden aşağı fırlatır. Bütün bir gün boyunca gökyüzünde süzülerek düşen tanrı, güneş batarken Ege Denizi’ndeki Lemnos (Limni) Adası’na çakılır. Burada çaresiz ve bitkin bir haldeyken adanın yerlileri olan Sintiler tarafından bulunup ağırlanır ve onların yardımıyla yeniden eski gücüne kavuşur.
Kaynak
Homeros. (2014). İlyada (A. Erhat ve A. Kadir, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları.
9 Kasım 2026 Pazartesi
Valens Su Kemeri
![]() |
| Valens Su Kemeri, fotoğraf: M. Özveren. |
İstanbul’un tarihi siluetinin en ikonik parçalarından biri olan Valens Su Kemeri (Bozdoğan Su Kemeri) kentin asırlar boyunca en büyük sorunu olan su ihtiyacına çare olmak amacıyla inşa edilmiştir. Roma İmparatoru I. Constantinus zamanında temelleri atılan bu devasa mühendislik harikası, MS 378 yılında İmparator Valens döneminde tamamlanarak hizmete girmiştir. Trakya’nın uzak köşelerinden ve Halkalı kaynaklarından toplanan suları km’lerce uzunluktaki kanallarla kente taşıyan bu sistem; Yerebatan ve Binbirdirek gibi önemli yer altı sarnıçlarını ve açık havuzları besleyerek dönemin küresel metropolü Constantinopolis’e adeta can vermiştir.
Saraçhane semtinde yükselen, günümüzde toplam uzunluğu 971 metreye ve maksimum yüksekliği yaklaşık 28 metreye ulaşan bu dev tarihi eser, aynı zamanda kentin üçüncü ile dördüncü tepelerini birbirine bağlamaktadır. Yapı, tarihi boyunca kuşatmalardan, kuraklıklardan ve yıkıcı depremlerden etkilenmiştir. 626 yılındaki Avar kuşatması nedeniyle bir kısmı yıkılan kemer, 8. yüzyılda V. Konstantinos tarafından geniş çaplı bir tamirattan geçirilmiştir. Ancak zamanla bakımsız kalan ve 1204’teki Latin İstilası sonrasında işlevini büyük ölçüde yitiren sistem, kentin nüfusunun düşmesiyle birlikte uzun süreli bir sessizliğe gömülmüştür.
İstanbul’un 1453’te fethiyle birlikte su kemerinin kaderi de değişmiştir. Fatih Sultan Mehmet, kenti geliştirme vizyonu doğrultusunda harabeye dönen kemeri derhal onartıp Eski ve Yeni (Topkapı) Saray’a su iletilmesini sağlamıştır. Osmanlı döneminde Cağaloğlu Hamamı’ndan sonra yeni hamam yapımının yasaklanmasına kadar varan su sıkıntılarıyla mücadele sırasında kemer sürekli el üstünde tutulmuştur. II. Bayezid, I. Süleyman, II. Mustafa ve III. Ahmet gibi padişahların dönemlerinde yapılan eklemeler ve restorasyonlarla yüzyıllar boyunca şehre can vermeye devam eden yapı, bugün Fatih’in kalbinde tarihin canlı bir tanığı olarak varlığını sürdürmektedir.
Kaynaklar
T.C. Fatih Kaymakamlığı. Bozdoğan Su Kemeri.
7 Kasım 2026 Cumartesi
Ave Caesar, Morituri Te Salutant
![]() |
| "Ave Caesar, morituri te salutant", Jean-Léon Gérôme, 1859. |
"Ave Caesar, morituri te salutant" (Çok yaşa, imparator, ölecek olanlar seni selamlıyor), sözü Romalı tarihçi Suetonius'un On İki Caesar'ın Hayatı (De vitis Duodecim Caesarum) adlı eserinde yer alan ünlü bir latince ifadedir (Suetonius V. 21). Suetonius'un aktardığına göre, bu söz MS 52 yılında İmparator Claudius döneminde, Fucinus Gölü'nün kurutulması onuruna yapılan gösteri niteliğindeki sahte bir deniz savaşı (naumakhia) sırasında, mahkumlar ve kölelerden oluşan dövüşçüler tarafından dile getirilmiştir. Popüler kültürde ve sinemada her gladyatör dövüşünün başında söylenen zorunlu bir nezaket veya acıklı bir veda olarak yansıtılsa da, Suetonius'un aktardığının dışında başka bir örneği yoktur.
Dövüşçülerin bu nidasına Claudius’un alaycı bir dille "Siz de çok yaşayın" karşılığını vermesi, mahkumlar tarafından bir af müjdesi olarak algılanmış ve kimse savaşmak istememiştir. Ancak imparatorun baskısıyla kanlı gösteri başlatılmıştır. Tarihin en trajik anlarından biri olan bu diyalog, imparatorun acımasızlığının yanı sıra insan ruhunun çaresizce yaşama tutunma mücadelesinin de acıklı bir göstergesi olmuştur.
Ünlü Fransız ressam Jean-Léon Gérôme, 1859 tarihli aynı adlı tablosunda mahkumların imparatorun huzurunda geçit yaparak o meşhur selamı verdiği baştaki gergin ve dramatik anı resmetmiştir. Bu eser günümüzde Yale University Art Gallery'de sergilenmektedir.
Kaynak
Suetonius. (2019). On İki Caesar'ın Yaşamı (G. Özaktürk ve U. F. Telatar, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
1 Kasım 2026 Pazar
Kız Kulesi
![]() |
| Kız Kulesi, fotoğraf: M. Özveren. |
İstanbul Boğazı’nın Salacak açıklarındaki küçük bir adacık üzerine kurulu olan Kız Kulesi, MÖ 5. yüzyıla kadar uzanan köklü geçmişiyle şehrin en ikonik simgelerinden biridir. MÖ 410 yılında Karadeniz’den gelen gemileri denetlemek ve vergi toplamak amacıyla bir gümrük noktası olarak kullanılmaya başlanan adacık, MS 12. yüzyılda Doğu Roma İmparatoru I. Manuel Komnenos döneminde stratejik bir savunma kulesine dönüştürülmüştür. İmparatorluk döneminde Sarayburnu ile kule arasında gerilen zincirle Boğaz giriş çıkışları kontrol altına alınmıştır.
İstanbul’un 1453 yılındaki fethinin ardından Fatih Sultan Mehmet tarafından yeniden kale olarak inşa ettirilen yapı, Osmanlı döneminde çok yönlü bir değişim geçirmiştir. Surlarından kutlama amaçlı atılan toplar ve bünyesindeki mehteran nöbetleriyle devlet ihtişamını simgeleyen kule, 18. yüzyılda eklenen fenerle birlikte deniz emniyetine hizmet etmeye başlamıştır. Zaman zaman savunma ve seyir işlevlerinin ötesine geçen yapı; 19. yüzyıldaki kolera ve veba salgınlarında şehri korumak adına tecrit ve karantina hastanesi olarak kullanılmış, Cumhuriyet döneminde ise fenerlik, gaz ve siyanür deposu ile radar istasyonu gibi oldukça farklı rolleri üstlenmiştir.
1992 yılında şairlerin buluşma noktası olarak "Şiir Cumhuriyeti" ilan edilen ve 1995-2000 yıllarındaki restorasyonun ardından uzun süre kafe-restoran olarak hizmet veren Kız Kulesi, günümüzde yepyeni bir kimliğe kavuşmuştur. 2020 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilmesinin ardından 2021’de başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmaları 2023 yılında tamamlanmış ve kule bir anıt müze olarak ziyarete açılmıştır. Galata Kulesi Müzesi Müdürlüğü’ne bağlanan bu tarihi yapı, boğazın ortasında bir müze-anıt olarak İstanbul’un kültürel mirasını yaşatmaya devam etmektedir.
Kaynaklar
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Kız Kulesi Tarihçesi.
22 Ekim 2026 Perşembe
İphigeneia
![]() |
| İphigeneia Tauris'te, Anselm Feuerbach, 1871. |
Yunan mitolojisinde Agamemnon ile Klytaimnestra’nın kızı olarak bilinen İphigeneia (Homeros destanlarında İphianassa adıyla geçer), Troia Savaşı ve devamındaki olaylarla doğrudan ilişkili kilit bir figürdür. Akha ordusunun Aulis Limanı’nda esintisiz hava yüzünden mahsur kalması üzerine kahin Kalkhas, Agamemnon’un avlanırken Artemis’in kutsal geyiğini öldürdüğünü ve tanrıçanın gazabının ancak İphigeneia’nın kurban edilmesiyle dineceğini bildirir. Menelaos ve Odysseus’un baskılarına boyun eğen Agamemnon, kızını Akhilleus ile nişanlama bahanesiyle Mykenai’den getirtir. Ancak tanrıça son anda genç kıza acıyarak sunakta onun yerine bir geyik koyar ve İphigeneia’yı Tauris’e (günümüzdeki Kırım Yarımadası) götürerek tapınağına rahibe yapar.
Tauris’teki tapınakta Karadeniz’e düşen yabancıları kurban etmekle görevlendirilen İphigeneia, yıllar sonra Delphoi kahininin emriyle Artemis heykelini almaya gelen kardeşi Orestes ve dostu Pylades ile karşılaşır. Kardeşini tanıyan genç kız, heykelle birlikte onlarla Yunanistan’a kaçar; dönüş yolunda Troas sahilindeki Sminthion şehrinde Sophokles’in kayıp Khryses tragedyasına konu olan çeşitli maceralar yaşadıktan sonra Mykenai’a ulaşırlar.
İphigeneia, kız kardeşi Elektra’nın aksine uysal, saf ve yumuşak bir genç kız tipi çizse de, Aulis’te kızının kurban edilmek istenmesini unutmayan annesi Klytaimnestra’nın yüreğinde Agamemnon’a karşı dinmez bir kin doğmasına neden olmuştur; nitekim Klytaimnestra, Troia dönüşü kocasını Aigisthos ile birlik olup bu kin yüzünden öldürecektir. Homeros’un destanlarında Aulis veya Tauris serüvenlerine değinmeyip sadece adını anmakla yetindiği bu trajik karakter, Euripides’in İphigeneia Aulis’te ve İphigeneia Tauris’te adlı eserleriyle ün kazanmış, sonrasında Racine ve Goethe gibi usta yazarları etkileyerek Batı edebiyatında derin izler bırakmıştır.
Kaynaklar
Erhat, A. (1996). Mitoloji Sözlüğü. Remzi Kitabevi.
20 Ekim 2026 Salı
Gece Kuşları
![]() |
| Gece Kuşları, Edward Hopper, 1942. |
Edward Hopper’ın 1942 tarihli ikonik eseri Gece Kuşları (Nighthawks), Amerikan realizminin en bilinen örneklerinden biri olup, modern şehir yaşamının getirdiği izolasyon ve yabancılaşmayı derin bir atmosferle sunar. Sanatçının New York’taki Greenwich Caddesi üzerindeki bir restorandan esinlenerek tuvale aktardığı bu çalışma, gerçek bir mekânın birebir kopyası olmaktan ziyade, kompozisyonundaki sadeleştirilmiş formlar ve soyut düzlemler sayesinde zamansız bir nitelik kazanmıştır. Dönemin yeni teknolojisi olan floresan ışığıyla aydınlatılan akşam yemeği salonu, karanlık ve terk edilmiş şehir caddesinin ortasında adeta fener gibi parlar. Ancak, Hopper’ın lokanta kapısını izleyicinin görüş açısından tamamen kaldırmış olması, dışarıdan bakan bizi mekânın içine girmekten alıkoyarak kendi yalnızlığımızla baş başa bırakır. İçerideki dört karakterin—üç müşteri ve bir garsonun—yakın mesafelerine rağmen birbirleriyle göz teması kurmaması ve tecrit edilmiş hâlleri, insanın kalabalıklar içindeki yalnızlığını simgeler.
Tablonun cazibesi, sadece taşıdığı bu psikolojik derinlikten değil, aynı zamanda taşıdığı zengin kültürel mirastan ve yarattığı gizemden gelir. Josephine Hopper’ın detaylı günlük notlarında detaylandırıldığı üzere, çiftin kendilerinin modellik yaptığı karakterler belirgin bir hikaye sunmaz; aksine izleyiciyi bu insanların kim olduğuna ve ne yaşadığına dair sorular sormaya davet eder. Karakterlerin 1940’lar tarzı kıyafetleri ve "Phillies" puro reklamı gibi ögeler esere nostaljik bir Amerikan atmosferi katarken, kompozisyonun bütününe hakim olan o tekinsiz sessizlik film noir sinemasından edebiyata, müzikten modern popüler kültür parodilerine kadar sayısız alana ilham vermiştir. Tamamlanmasının hemen ardından Chicago Sanat Enstitüsü tarafından satın alınan ve günümüzde halen orada sergilenen Gece Kuşları, yüzeydeki görsel çekiciliğinin altında modern dünyanın kaçınılmaz yalnızlığını ince bir dille eleştiren ölümsüz bir başyapıt olmayı sürdürmektedir.
Kaynaklar
Smarthistory. Edward Hopper, Nighthawks.
Wikiart. Nighthawks.
Troia Atının Troia'ya Giriş Alayı
Troia Atı'nın Troia'ya Giriş Alayı, Giovanni Domenico Tiepolo, yak. 1760. Giovanni Domenico Tiepolo’nun yaklaşık 1760 tarihli Troia ...
-
Laokoon ve Oğulları Heykeli, fotoğraf: M. Özveren, Vatikan Müzeleri. Laokoon heykel grubu, tanrı Apollon tarafından gönderilen yılanların Tr...
-
Sabin kadınlarının araya girmesi, Jacques Louis David, 1799. Romulus'un krallığında Roma bereketli bir yer haline gelmişti. Ancak nüfus ...
-
Athena'nın doğuşu, R. Antoine Houasse, 1688. Eski Roma'da Minerva ile özdeşleştirilen Athena, Yunan mitolojisinde göklerin hakimi ve...
_-_Zeus_with_Hera_Expelling_Hephaestus_-_772288_-_National_Trust.jpg)

_01.jpg)


