Ave Caesar, Morituri Te Salutant

"Ave Caesar, morituri te salutant", Jean-Léon Gérôme, 1859.

"Ave Caesar, morituri te salutant" (Çok yaşa, imparator, ölecek olanlar seni selamlıyor), sözü Romalı tarihçi Suetonius'un On İki Caesar'ın Hayatı (De vitis Duodecim Caesarum) adlı eserinde yer alan ünlü bir latince ifadedir (Suetonius V. 21). Suetonius'un aktardığına göre, bu söz MS 52 yılında İmparator Claudius döneminde, Fucinus Gölü'nün kurutulması onuruna yapılan gösteri niteliğindeki sahte bir deniz savaşı (naumakhia) sırasında, mahkumlar ve kölelerden oluşan dövüşçüler tarafından dile getirilmiştir. Popüler kültürde ve sinemada her gladyatör dövüşünün başında söylenen zorunlu bir nezaket veya acıklı bir veda olarak yansıtılsa da, Suetonius'un aktardığının dışında başka bir örneği yoktur.

Dövüşçülerin bu nidasına Claudius’un alaycı bir dille "Siz de çok yaşayın" karşılığını vermesi, mahkumlar tarafından bir af müjdesi olarak algılanmış ve kimse savaşmak istememiştir. Ancak imparatorun baskısıyla kanlı gösteri başlatılmıştır. Tarihin en trajik anlarından biri olan bu diyalog, imparatorun acımasızlığının yanı sıra insan ruhunun çaresizce yaşama tutunma mücadelesinin de acıklı bir göstergesi olmuştur.

Ünlü Fransız ressam Jean-Léon Gérôme, 1859 tarihli aynı adlı tablosunda mahkumların imparatorun huzurunda geçit yaparak o meşhur selamı verdiği baştaki gergin ve dramatik anı resmetmiştir. Bu eser günümüzde Yale University Art Gallery'de sergilenmektedir.

Kaynak

Suetonius. (2019). On İki Caesar'ın Yaşamı (G. Özaktürk ve U. F. Telatar, Çev.). Doğu Batı Yayınları.