 |
| Valens Su Kemeri, fotoğraf: M. Özveren. |
İstanbul’un tarihî siluetinin en ikonik parçalarından biri olan Valens Su Kemeri (Bozdoğan Su Kemeri) kentin asırlar boyunca en büyük sorunu olan su ihtiyacına çare olmak amacıyla inşa edilmiştir. Roma İmparatoru I. Constantinus zamanında temelleri atılan bu devasa mühendislik harikası, MS 378 yılında İmparator Valens döneminde tamamlanarak hizmete girmiştir. Trakya’nın uzak köşelerinden ve Halkalı kaynaklarından toplanan suları km’lerce uzunluktaki kanallarla kente taşıyan bu sistem; Yerebatan ve Binbirdirek gibi önemli yer altı sarnıçlarını ve açık havuzları besleyerek dönemin küresel metropolü Constantinopolis’e adeta can vermiştir.
Saraçhane bölgesinde yükselen, günümüzde toplam uzunluğu 971 metreye ve maksimum yüksekliği yaklaşık 28 metreye ulaşan bu dev tarihi eser, aynı zamanda kentin üçüncü ile dördüncü tepelerini birbirine bağlamaktadır. Yapı, tarihi boyunca kuşatmalardan, kuraklıklardan ve yıkıcı depremlerden etkilenmiştir. 626 yılındaki Avar kuşatması nedeniyle bir kısmı yıkılan kemer, 8. yüzyılda V. Konstantinos tarafından geniş çaplı bir tamirattan geçirilmiştir. Ancak zamanla bakımsız kalan ve 1204’teki Latin İstilası sonrasında işlevini büyük ölçüde yitiren sistem, kentin nüfusunun düşmesiyle birlikte uzun süreli bir sessizliğe gömülmüştür.
İstanbul’un 1453’te fethiyle birlikte su kemerinin kaderi de değişmiştir. Fatih Sultan Mehmet, kenti geliştirme vizyonu doğrultusunda harabeye dönen kemeri derhal onartıp Eski ve Yeni (Topkapı) Saray’a su iletilmesini sağlamıştır. Osmanlı döneminde Cağaloğlu Hamamı’ndan sonra yeni hamam yapımının yasaklanmasına kadar varan su sıkıntılarıyla mücadele sırasında kemer sürekli el üstünde tutulmuştur. II. Bayezid, I. Süleyman, II. Mustafa ve III. Ahmet gibi padişahların dönemlerinde yapılan eklemeler ve restorasyonlarla yüzyıllar boyunca şehre can vermeye devam eden yapı, bugün Fatih’in kalbinde tarihin canlı bir tanığı olarak varlığını sürdürmektedir.
Kaynaklar
T.C. Fatih Kaymakamlığı. Bozdoğan Su Kemeri.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder