 |
| Prometheus insanlığa ateşi getiriyor, ressam Heinrich Füger (1751-1818), 1817. |
Yunan mitolojisinde Titan Iapetos’un soyundan gelen Prometheus, "öngörü" yetisiyle donatılmış; Atlas, Menoitios ve karşıtı olarak bilinen "beceriksiz" Epimetheus ile kardeş olan bir Titandır. Mitolojik anlatılarda kili suyla yoğurarak ilk insanları şekillendiren yaratıcı figür olarak kabul edilir. İnsanlığın hem var edicisi hem de hamisi olan Prometheus, ölümlüleri korumak adına tanrıların kralı Zeus’u iki kez yanıltmıştır.
İlki, kurban paylaşımı sırasında gerçekleşen bir zeka oyunudur. Prometheus kurbanlık bir sığırı ikiye ayırırken; besleyici etleri tiksindirici bir görünümle hayvanın derisinin altına saklamış, değersiz kemikleri ise kalın bir yağ tabakasına sarmıştır. Zeus iştah verici olan yağı seçmesiyle kemiklerle karşılaşmış, böylelikle etli kısımlar ölümlü insanlara kalmıştır. Bu kurnazlığa öfkelenen Zeus, ateşin gücünü yeryüzünden çekerek insanları cezalandırmış; ancak Prometheus, ateş kıvılcımlarını aşırıp bir rezene sapı içerisinde yeryüzüne indirmiştir.
Bu başkaldırı sonucunda Zeus, insanlığa Pandora’yı gönderirken Prometheus’u ise Kafkas Dağı’nın sarp kayalıklarına zincirlerle mahkûm etmiştir. Her gün ciğerini yiyen bir kartalın işkencesine maruz kalan ve her gece iyileşen Titan, en sonunda Herakles tarafından kurtarılmıştır. Zeus bu kurtuluşu onaylasa da, "onu kayadan asla çözmeyeceğine" dair ettiği yemine sadık kalmak adına, Prometheus’un parmağında bağlı olduğu kayanın bir parçasını ve zincirinin çeliğinden yapılmış bir halkayı sonsuza dek taşımasını emretmiştir. Geleceği görme yetisiyle Zeus’a, deniz tanrıçası Thetis’ten doğacak çocuğun babasından güçlü olup onu tahtından indireceği kehanetini bildirerek kendi özgürlüğünü perçinlemiş; ayrıca oğlu Deukalion’u yaklaşan büyük tufana karşı uyararak insan soyunu yok olmaktan kurtarmıştır.
Kaynaklar
Grimal, P. (2012). Mitoloji Sözlüğü : Yunan ve Roma, (S. Tamgüç, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
Yorumlar
Yorum Gönder