 |
| Hipparkhos'un Aristogeiton ve Harmodios tarafından öldürülmesini tasvir eden bir Yunan vazosu, ressam Syriskos, MÖ. 475 - 470. |
Tiran Peisistratos MÖ. 527'de öldüğünde yerine oğlu Hippias geçmişti. Thukydides'e göre Hippias yönetimi tek başına eline almıştı, ancak Aristoteles, kardeşi Hipparkhos'un da tiran olarak görev yaptığını söylemektedir. İkili döneminde Atina, Anakreon ve Simonides gibi iki ünlü şairi ağırlayarak kültürel merkez olma şöhretini geliştirmiştir.
MÖ. 514 civarında kardeşlerden Hipparkhos, Panathenaia festivali sırasında iki genç aristokrat sevgili Harmodios ve Aristogeiton tarafından öldürüldü. Suikastin nedeni Hipparkhos'un Harmodios'a yakınlık göstermesi ve buna karşılık bulamaması neticesinde gelişen hadiselerdi. Hipparkhos reddedilmenin hissettirdiği öfkeyle Harmodios'un kız kardeşinin Panathenaia merasim alayında sepet taşıyıcı olarak bulunmasını yasakladı. Bu durum Harmodios için aşağılayıcıydı, zira bu şekilde kız kardeşinin bakire olmadığı ima edilmişti. Buna öfkelenen Harmodios kendisinden yaşça olgun olan yirmili yaşlarının sonundaki sevgilisi Aristogeiton ile bir komplo tasarlayıp tiranları öldürmeyi planladı. Aristogeiton yaşça büyük olması sebebiyle bu ilişkide koruyucu görevini üstleniyordu ve bu yüzden Harmodios'un teklifini onu koruma isteğiyle kabul etti. İki tiranı da öldürmek üzere harekete geçen iki aristokrat yalnızca Hipparkhos'u öldürülebildi ve neticede yakalandılar. Harmodios olay esnasında Hippias'ın korumalarınca, Aristogeiton ise daha sonra işkenceyle öldürüldü. Olaydan sonra Hippias yönetim biçimini oldukça sertleştirerek kendi iktidarının sonunu hazırladı. Hadiseden dört yıl sonra Sparta kralı Kleomenes'in de desteğiyle Hippias Atinalılar tarafından Sigeion'a sürgün edildi (MÖ. 510). Tiranlığın sona ermesiyle Alkmainoidai ailesinden Kleisthenes'in reformlarının dolayısıyla da Atina demokrasisinin yolu açılmıştır.
Harmodios ve Aristogeiton gerçekleştirdikleri suikastle daha sonra "tiran katilleri" olarak anılmış, onurlarına heykel bile yapılmıştır. Ayrıca hatıraları için yapılan yıllık dinsel kurbanlarla da saygı görmüşlerdir. Harmodios ve Aristogeiton'un tiranlara yönelen öfkelerinin başlıca nedeni elbette demokrasiyi getirmek değildi, eylemlerinin asıl nedeni aşıklardan genç olanının karşılıksız bıraktığı aşk nedeniyle hakarete uğraması ve yaşça büyük sevgilisinin yardımıyla bunun intikamını almak istemesiydi. Yani tiranları devirelim, demokrasiyi getirelim mantığıyla suikasti gerçekleştirmediler. Zaten Hippias olaydan sonraki 4 yıl boyunca iktidarını sürdürdü. Onun iktidarını sona erdiren ise suikast neticesinde paranoyak bir hale gelmesi ve yönetim biçimini öncekinin aksine daha katı ve sert bir hale getirmesiydi. Ancak Harmodios ve Aristogeiton baskıcı bir yönetim şekli olan tiranlığın sonunun gelmesine öncülük ettikleri için Atina'da "tiran katilleri" olarak saygı gördüler.
KAYNAKLAR
Cavendish, M. (2011). Ancient Greece: An Illustrated History.
Sacks, D. (1995). Encyclopedia of Ancient Greek World.
Pomeroy, S. B. - Burstein S. M., W. Donlan, J. T. Roberts, D. W. Tandy. (2020). Antik Yunan’ın Kısa Tarihi Siyaset, Toplum ve Kültür, (çev. Oğuz Yarlıgaş), İstanbul: Alfa Yayınları.
Yorumlar
Yorum Gönder