Aziz Matta’ya Çağrı

Aziz Matta'ya Çağrı, Michelangelo Merisi da Caravaggio, 1599-1600.

Caravaggio’nun 1599–1600 yıllarında Roma’daki San Luigi dei Francesi Kilisesi’nin Contarelli Şapeli için tamamladığı Matta’ya Çağrı (The Calling of Saint Matthew), İncil’deki vergi memuru Levi’nin (Aziz Matta) İsa tarafından havari olmaya çağrıldığı hidayet anını konu alır. Sanatçı, bu kutsal olayı geleneksel temsil kalıplarının dışına çıkararak çağdaş, loş ve tiyatral bir mekânda, adeta sessizliğin hakim olduğu dramatik bir kırılma anı olarak kurgulamıştır. Tabloda alan iki ana gruba ayrılır: Sağda zamansız pelerinleriyle ayakta duran İsa ve Aziz Petrus, solda ise dönemin modern kıyafetleriyle masa başında günün hasılatını sayan Levi ve yardımcıları yer alır. Kompozisyonun en güçlü simgesel unsurlarından biri, İsa’nın uzatılmış sağ elidir; Michelangelo’nun Sistine Şapeli’ndeki Adem’in Yaratılışı freskine gönderme yapan bu el figürü, ilk Adem’e yaşam verilmesine karşılık "İkinci Adem" olan İsa'nın Levi’yi yeni ve ruhani bir hayata davet edişini simgeler.

Tabloyu İtalyan Barok sanatının başyapıtlarından biri kılan temel unsur, Caravaggio’nun ışık ve gölgeyi (tenebrism) ustalıkla işlemesidir. Sağ üst köşeden masadakilerin yüzüne doğru süzülen dramatik ışık, hem mekânı aydınlatan fiziksel bir unsur hem de ilahi lütfun ve ruhsal uyanışın bir simgesidir. Mesih'in beklenmedik gelişi ve emredici jesti, oda içindeki eylemleri tek bir şok anı için dondurur: Masanın en solundaki iki figür paraya o kadar odaklanmıştır ki İsa’nın gelişini fark etmeyerek fırsatı kaçırırlar; ortadaki genç adam ve yanındaki silahlı figür savunmacı bir tepki verir; merkezdeki sakallı adam (çoğu sanat tarihçisine göre Levi) ise şaşkınlıkla göğsünü işaret ederek adeta "Ben mi?" diye sorar. İsa’nın gitmek üzere dönmüş ayakları ve Levi’nin henüz paranın üzerindeki eli, bu donakalma anının hemen ardından büyük bir kararın ve dönüşümün başlayacağını müjdeler.

Kaynaklar

Caravaggio.org. The Calling of Saint Matthew.

Wikipedia. The Calling of Saint Matthew.