Yerebatan Sarnıcı

Yerebatan Sarnıcı, fotoğraf: M. Özveren.

İstanbul'un görkemli Roma dönemi yapılarından biri olan ve Sultanahmet'te yer alan Yerebatan Sarnıcı, Doğu Roma imparatoru I. Iustinianus döneminde (MS 527 - 565) kentin su ihtiyacını karşılamak için inşa edilmiştir. Yapı 140 metre uzunluğa ve 70 metre genişliğe sahiptir. Sarnıcın içerisinde her biri 9 metre yüksekliğinde olan 336 tane sütun bulunmaktadır. Sarnıç, suyun içinden yükselen ve sayısız gibi görülen bu sütunlar nedeniyle halk arasında "Yerebatan Sarayı" olarak adlandırılmıştır. Sarnıcın üzerinde daha önce bir bazilika olduğundan yapı "Bazilika Sarnıcı" olarak da isimlendirilir.

Sarnıçta bulunan ve sütun kaidesi olarak kullanılan iki Medusa başı oldukça dikkat çekicidir. Roma dönemi heykel sanatının güzel birer örneği olan bu Medusa başları sarnıç içerisinde ziyaretçilerin en çok dikkatini çeken objelerdendir. Bir görüşe göre sarnıca Medusa başı konulmasının nedeni yapıyı koruma amaçlıdır. O dönemlerde Yerebatan Sarnıcı gibi büyük ve özel yapılara koruyucu olması amacıyla Medusa heykelleri konulurdu. Medusa mitolojide Gorgon kardeşler arasında (diğerleri Euryale ve Stheno) ölümlü olanıydı ve kendisine bakanları taşa çevirme özelliğine sahipti. Yerebatan Sarnıcı'na Medusa başı konulmasının nedeni yüksek olasılıkla kötü niyetli kişilerin eylemlerini caydırmaktı.

Medusa başı, fotoğraf: M. Özveren.

Yerebatan Sarnıcı'nın İstanbul'un 1453'te Osmanlılar tarafından fethinden sonra da kullanılmasına devam edilmiş, padişahların ikamet ettiği Topkapı Sarayı'nın bahçelerine buradan su verilmiştir. Sarnıç, biri III. Ahmet (1703 - 1730) diğeri II. Abdülhamid döneminde (1876 - 1909) olmak üzere iki kez onarım görmüştür. 1987 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından temizlenerek müze olarak ziyarete açılmıştır. 1994 yılının mayıs ayında yeniden büyük bir temizlik ve bakımdan geçmiştir. Yerebatan Sarnıcı günümüzde bir müze olmasının yanı sıra birçok ulusal ve uluslararası etkinliğe de ev sahipliği yapmaktadır.

Kaynaklar

Fatih Belediyesi. Tarihçe.

Yerebatan Sarnıcı Resmi Web Sitesi. Tarihçe.